Eerdere tekst herzien op 1.12.00


Geschiedschrijving.

Bij geschiedschrijving kan men op drie verschillende manieren de historie benaderen en
omschrijven. Wij hebben dit al eens aangetoond in de algemene opvatting van feiten door mensen:
1 - Zoals het werkelijk was,
2 - Zoals men dacht en denkt dat het was,
3 - Zoals men zou willen dat het was geweest.
Het zal voor ieder duidelijk moeten zijn, dat de laatste versie, bij zowel de overheid als bij het
publiek, de meest gewilde zal zijn!

Men maakte geen haast om de Londense regeringsmoelijkheden vast te leggen.
Het was de Rijksambtenaar, directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, RIOD, prof.dr.L. de Jong, die werd aangewezen om de officiële Nederlandse geschiedschrijving betreffende de Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, de Londense Nederlandse regeringszaken, vast te leggen. In 1969 kwam het eerste deel uit, in 1988 het 13e, het laatste.
De Jong was zelf in Londen medewerker van de Regeringsvoorlichtingsdienst. Als historicus kon De Jong het natuurlijk niet maken om bepaalde feiten niet te vermelden. Maar opmerkelijk is hoe hij de zaak uit zijn verband rukte, en gegevens over eenzelfde gebeurtenis over diverse delen verspreidde. Het is daardoor welhaast onmogelijk om de chronologische ontwikkeling te volgen, en vooral om het chronologische verband met andere betrokken feiten te kunnen vaststellen. Deze opmerkingen zouden ook in het hoofdstuk Misleiding kunnen zijn genoemd.
Eén voorbeeld moge voldoen.
Koningin  Wilhelmina sprak in september 1933 in het Olympisch station te Amsterdam de menigte toe, die haar hulde is komen brengen voor haar 35-jarige regeringsjubileum.
Hitler heeft eind januari in Duitsland de macht overgenomen. Geen ander wereldgebeuren heeft plaatsgevonden. Wilhelmina spreekt dan over de 'aanpassing aan de nieuwe wereldomstandigheden welke ons een gelukkige toekomst zullen brengen. L. de Jong concludeert dan, dat zij 'impliciet' van leer trekt tegen de dictatuur...
Objectiviteit blijkt een moeilijk bereikbaar objectief.
Wanneer iemand een bepaald object in het vizier heeft, blijkt objectiviteit vaak uit het gezichts- en
gedachte-veld te zijn. Deze subjectieve gerichtheid kan worden geïllustreerd met het volgende
puntdicht:

                              Schietgebedje.
                              God maak
                              dat ik hem raak,
                              en even beslist
                              dat hij mij mist.

Maar niet alleen in militaire omstandigheden geldt deze instelling. Ook in de waardering van
historische feiten blijken veel historici er soms moeite mee te hebben, om niet bij voorbaat al
iemand als te liquideren schuldige aan te wijzen. Omdat die persoon door de traditionele
vooringenomen stellingen nu eenmaal als schuldige werd voorgesteld.
Een duidelijk voorbeeld van zo'n zondebok is Anton van der Waals. Hij is de geschiedenis
ingegaan als de 'grote verrader'. Terwijl zijn Duitse opdrachtgever Schreieder vrijuit ging.
Toen die in 1950 zijn boek Het Englandspiel mocht uitgeven, werd Van der Waals, die al vóór
zijn proces in een perscampagne als de schuldige was aangewezen, in januari van dat jaar
geëxecuteerd. Hij zou de versie van Schreieder tenminste niet meer kunnen tegenspreken.
Of Van der Waals een sympathiek mens was, is in de beoordeling van zijn daden van geen
belang. Dat geldt immers ook niet voor Copernicus, Piet Hein of Harry van Doorn (de openbaar
aanklager van Van der Waals).
Wat heeft het voor zin om bij Van der Waals, die als onsympathiek wordt afgeschilderd, te
komen aandragen met het feit dat hij zo vaak een andere vrouwelijke partner had? (Wat voor
zo'n onsympathieke man toch weer knap gedaan was.) Dat doet men toch ook niet bij de chef
van het Nederlandse Bureau Inlichtingen Jan Somer - die er in zijn dagboek gedurig van getuigt
gevoelig te zijn voor diverse vrouwelijke charmes. Wat telt en geldt, is: wat zij deden.
Alles wat Van der Waals deed was bij voorbaat fout, alles wat Somer deed was bij voorbaat
goed, of is althans niet als strafbaar beoordeeld. Ook Van Doorn ontsnapte aan een veroordeling
wegens collaboratie. Terwijl hij enerzijds verbood om een beruchte opgespoorde Duitsers Duitser
in Nederland te laten getuigen, werd hij anderzijds aangesteld als openbaar aanklager tegen Van
der Waals - waarbij hij, als ook nog Deken van de Orde van Advocaten, diens advocaat mr. J.E.
van der Starp - die al meer dan een tip oplichtte van de sluier (of dweil) van het Englandspiel als
Indië-spiel - liet schorsen en schrappen. Tijdens dat proces zat Van der Waals' voormalige
Duitse Sicherheitsdienst-chef Schreieder als kroongetuige' gedurig in de rechtszaal!
De vraag, of Van der Waals een schoft dan wel een betrouwbare figuur zou zijn geweest, is
eigenlijk niet van belang. Van belang is te weten, door wie hij, hoe dan ook, werd gebruikt en
voor welke doeleinden. Misschien wordt zoveel aandacht gewijd aan de moraliteit van Van der
Waals, om aan die van zijn opdrachtgevers niet meer toe te komen.
Nog in 1995 kan een, nota bene gesubsidieerd, boek De Verrader uitkomen, waarin door de
auteur Auke Kok alle oude grieven tegen Van der Waals nog weer eens opnieuw worden
herkauwd. Kok was tevoren door mij gewaarschuwd tegen zijn eenzijdige en onjuiste weergave
van de werkelijkheid. Op de gedegen gedocumenteerde bewijzen daarvan kwam noch van de
auteur, noch van de uitgever een reactie. Bij het publiek wordt zo deze leugenachtige belichting
van de gebeurtenissen rond Van der Waals gehandhaafd en versterkt. Oud-BI-medewerker P.H.
Hoets heeft het 'Englandspiel ontmaskerd' als misleiding met betrekking tot de landing in
Normandië - welke pas een jaar na afloop ervan zou plaatsvinden. De 'documentatiegroep
'40-'45' laat mij weten, in haar tijdschrift 'Terugblik' "geen artikelen meer van uw hand op te
nemen die een duidelijk controversieel karakter dragen of het koningshuis betreffen".

Het feit dat iemand smerige streken uithaalt, betekent nog niet dat hij niet elders (ook nog juist
dáárom) wordt gewaardeerd. En omgekeerd kan de verklaring van uw dienaar, die het algemeen
belang wil dienen en historische feiten in alle objectiviteit wil publiceren, voor 'geraaskal' worden
uitgemaakt!
Er kan een totaal andere opvatting worden gebracht van de gebeurtenissen rond Van der Waals.
Daarbij blijken feiten, welke in de traditionele versie worden verdoezeld, aan te tonen dat Van
der Waals een andere rol heeft gespeeld dat die hem op de hals wordt geschoven.